kazimierz dolny
imieniny: Agnieszkii
Niedziela 21 stycznia 2018
Brulion on-line NR2
Wspomnień o Janie Gotardzie ciąg dalszy
Jak Kształtował się Kazimierski pejzaż
Kazimierz Marii Kuncewiczowej
Wszyscy tu byli znajomi
Na cmetarzu cmentarza w Kazimierzu Dolnym
Nieco informacji o żydach, bożnicach i cmentarzach żydowskich Kazimierza Dolnego (cz.1)
Synagoga w Kazimierzu n/Wisłą - losy religii i narodów
Przyjaciel o malarstwie Andrzeja Kołodziejka
Stanisław Jan Łazorek i jego Kazimierz
Nasz Dom
A przecież żal... - Tadeusz Augustynek
Lapidarium mojej pamięci - Julia Rusiecka
Prawie sto lat tułaczki
Psy w Kazimierzu były zawsze...


Kazimierz Dolny -> Brulion kazimierski on-line -> Brulion on-line NR2 -> Jak Kształtował się Kazimierski pejzaż

  Jak Kształtował się Kazimierski pejzaż

W labiryncie wąwozów

Żyzne gleby tworzące się na lessach warunkują intensywne wykorzystanie rolnicze Płaskowyżu Nałęczowskiego. To z kolei uruchamia na wielką skalę rozwój procesów erozyjnych. Roślinność uprawowa wprowadzona przez człowieka, w odróżnieniu od usuniętej roślinności naturalnej, nie chroni dobrze podłoża przed niszczącymi czynnikami.

Less, jak już wiemy, jest skałą osadową pochodzenia eolicznego (wiatrowego). Składa się głównie z ziaren kwarcu, a przeważa tu tzw. frakcja lessowa, to znaczy ziarna o wielkości od 0,02 do 0,05 mm. Spoiwem cementującym ten drobny pył jest węglan wapnia (CaCO3), którego zawartość wynosi do kilkunastu procent.

W wyniku przesączania wód opadowych przez lessy dochodzi do ługowania węglanu wapnia, a następnie do jego wytrącania w postaci tzw. kukiełek lub lalek lessowych. Te węglanowe konkrecje o wielkościach od kilku do nawet kilkunastu centymetrów przyjmują niekiedy, poruszające wyobraźnię, fantastyczne kształty.

Węglany nadają lessom nie tylko spoistość, ale również charakterystyczną pionową łupliwość. Stąd lessy mają zdolność do tworzenia wysokich na kilka i kilkanaście metrów pionowych ścian.

Lessy są niezwykle podatne na działanie wody, pod wpływem której łatwo ulegają rozmyciu i rozpadowi. To właśnie dzięki owej podatności lessu doszło do silnego urzeźbienia Płaskowyżu Nałęczowskiego przez wody opadowe i roztopowe.

Ważnym czynnikiem prowadzącym do wzmożenia niszczących procesów była bliskość bazy erozyjnej, jaką stanowi dno doliny Wisły i duże deniwelacje terenu dochodzące do 80 - 100 metrów.

Erozyjna działalność cieków chwilowych (deszczowych i roztopowych) doprowadziła do powstania prawdziwego labiryntu wąwozów. W zachodniej części Płaskowyżu Nałęczowskiego (na Wierzchowinie Zbędowickiej) obliczono nawet, że współczynnik rozcięcia formami erozji wąwozowej przekracza nawet 10 km/km2. Dzięki tak wysokiej gęstości możemy zaliczyć ten teren do najbardziej pociętych tego typu formami w Europie.

Wąwozy są to głębokie, wydłużone, V – kształtne formy dolinne, przeważnie suche o stromych, niekiedy urwistych zboczach i wąskim, na ogół nie wyrównanym dnie.

Wędrując od wlotu (głowy) tych młodych, ciągnących się niekiedy kilometrami, rozcięć erozyjnych, z ich biegiem możemy obserwować kolejne stadia rozwojowe: rozdoły, debrza, wądoły i parowy26. Wszystkie te formy popularnie nazywane są wąwozami.

Płytkie do kilku metrów rozdoły rozwijają się w wąskie, zalesione debrza (debry) o dużym, nie wyrównanym spadku. Debrza przechodzą w właściwe wąwozy. Wylesienie wąwozu lub debrzy prowadzi do powstania wądołu o płaskim, zwykle o podmokłym dnie i zadarnionych, podlegających procesom spełzywania zboczach.
W ostatnim czasie wiele wądołów z powodu zaniechania wypasu bydła (okolice Rogowa) przekształca się we właściwe wąwozy. Wreszcie z przeobrażenia wąwozu lub debrzy, gdy w dnie przeważa akumulacja materiału, powstaje forma o łagodniejszych zboczach – parów. Parowy w przekroju poprzecznym mają kształt zbliżony do odwróconego trapezu.

Wąwozy rozcinają nie tylko pokrywy lessowe, ale także głębiej zalegające skały czwartorzędowe i węglanowe, podłoża trzeciorzędowo - kredowego.

W partiach wierzchowinowych, przy krawędziach wąwozów i na ich zboczach powstają studzienki i kotły sufozyjne27 o stromych, urwistych ścianach i średnicach do kilku metrów.

Sufozja (suffozja) polega głównie na mechanicznym wypłukiwaniu cząstek mineralnych, w tym wypadku pyłu, przez wsiąkające w podłoże lessowe wody opadowe. Wody wynosząc pylasty materiał drążą podziemne kanaliki i tunele. Z czasem, w wyniku obciążenia, nadległe warstwy lessu zapadają się i w ten sposób dochodzi do powstania ostrych, kotłowatych form. Poprzez pewne podobieństwo do form krasu wapiennego, zespoły form sufozyjnych na lessach nazywane były „krasem lessowym”.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
Zobacz zdjęcia
ślimak Volutispia kasimiri

Uproszczony szkic Małopolskiego Przełomu Wisły. (wg. H. Murszczaka) linia kropkowaną oznaczono prawisłę a linią przerywaną jej pradolinę

Ząb mamuta we włostowickim kościele, fot. z przewodnika Al. Janowskiego

Kamieniołom komorowy w Bochotnicy.fot. A. Pawłowski

Głębocznica lessowa na Kwaskowej Górze w Kazimierzu Dolnym. Fotografia wykonana przez Stanisława Koziorowskiego przed 1918 r

Wezbrany Grodarz sfotografowany przez Stanisława Koziorowskiego w latach trzydziestych (1919?)




Copyright ©2003-2009 by pozycjonowanie, strony www, stron www, serwisy, portale, sklepy internetowe
polecamy: nałęczów | weekend | słowacja |
sopot festiwal, sylwester, ferie zimowe