kazimierz dolny
imieniny: Anastazji
Poniedziałek 22 stycznia 2018
Brulion on-line NR2
Wspomnień o Janie Gotardzie ciąg dalszy
Jak Kształtował się Kazimierski pejzaż
Kazimierz Marii Kuncewiczowej
Wszyscy tu byli znajomi
Na cmetarzu cmentarza w Kazimierzu Dolnym
Nieco informacji o żydach, bożnicach i cmentarzach żydowskich Kazimierza Dolnego (cz.1)
Synagoga w Kazimierzu n/Wisłą - losy religii i narodów
Przyjaciel o malarstwie Andrzeja Kołodziejka
Stanisław Jan Łazorek i jego Kazimierz
Nasz Dom
A przecież żal... - Tadeusz Augustynek
Lapidarium mojej pamięci - Julia Rusiecka
Prawie sto lat tułaczki
Psy w Kazimierzu były zawsze...


Kazimierz Dolny -> Brulion kazimierski on-line -> Brulion on-line NR2 -> Jak Kształtował się Kazimierski pejzaż

  Jak Kształtował się Kazimierski pejzaż

Słabiej wyodrębniającymi się w krajobrazie formami na wierzchowinach lessowych są wymoki - miseczkowate, owalnego kształtu i płytkie zagłębienia bezodpływowe. Powstają one w wyniku rozpuszczania węglanu wapnia i usuwania go z pokryw lessowych.

Dzięki działalności człowieka powstają głębocznice czyli wcięcia drogowe (wąwozy drogowe). Głębocznice tworzą się w wyniku stopniowego wcinania się dróg, poprowadzonych na stromiej nachylonych zboczach dolin i stokach wierzchowin. Dno drogi przegłębione koleinami sprzyja koncentracji spływu wód opadowych czy roztopowych i związanemu z tym rozwojowi erozji wgłębnej. Na pogłębianie formy wywierają również wpływ koła pojazdów przejeżdżających jej dnem. Zbocza głębocznicy są strome, często pionowe i osiągają niekiedy od kilku do kilkunastu metrów wysokości. Głębocznice jako formy antropogeniczne, w odróżnieniu od właściwych wąwozów charakteryzują się prostoliniowym przebiegiem i zazwyczaj brakiem bocznych rozgałęzień.

Szczególnie głębokie tego typu formy możemy spotkać na krawędzi Równiny Bełżyckiej w okolicach Dobrego. Jedną z najbardziej znanych głębocznic jest Korzeniowy Dół w Kazimierzu.

Na uaktywnienie niszczących procesów erozyjnych wpłynęło wprowadzenie w XVIII wieku uprawy roślin okopowych, które doprowadziło do większego niż przy uprawie zbóż odsłonięcia gleb.

Wreszcie istotnym czynnikiem przyspieszającym rozwój sieci wąwozów było silne wylesienie i rozwój dróg komunikacyjnych spowodowane wzrostem ludności, rozdrobnieniem gospodarstw i „głodem ziemi”. Wykarczowano wówczas lasy w miejscach trudnodostępnych i posiadających duże spadki. Dzisiaj na terenach tych, które także często z racji dużego zacienienia (ekspozycja północna) nie przynosiły wysokich plonów, obserwuje się wtórną sukcesję roślinną i powrót formacji leśnych.

Szczególne natężenie rozwoju erozji ma miejsce podczas opadów nawalnych i burz, zwłaszcza w przypadku zjawisk katastrofalnych, które występują kilka razy w ciągu stulecia.
W ostatnim ćwierćwieczu XX wieku w Kazimierzu Dolnym w zlewni Grodarza odnotowano dwie katastrofalne ulewy: 24 kwietnia 1976 roku i 24 czerwca 1981 roku28. Podczas tej drugiej burzy, w ciągu 70 minut spadło ponad 100 mm deszczu. Zniszczeniu uległo wówczas szereg dróg (między innymi: Norowy Dół, Czerniawy, ul. Nadrzeczna), zalane zostały piwnice i partery budynków przy ulicy Senatorskiej
i Nadrzecznej, a opadowe wody pozostawiły w centrum miasteczka namuły grubości do 20 – 30 cm. Maksymalny przepływ przy ujściu Grodarza oszacowano aż na 37 m3/s.

Naukowcy szacują, że efektywność procesów erozji podczas tego typu krótkotrwałych zjawisk ekstremalnych jest nawet kilkadziesiąt tysięcy razy większa29 niż w przypadku normalnych opadów.

Tak więc lessowy obszar okolic Kazimierza Dolnego może służyć jako naturalne laboratorium niezwykle dynamicznych procesów erozyjnych30, gdzie dane jest nam obserwować jak na naszych oczach siły przyrody rzeźbią powierzchnię Ziemi, tworząc i kształtując wspaniałe wąwozy. Wobec wielkich problemów i zniszczeń wywołanych działaniem tych potężnych sił musimy dążyć do ich powstrzymania.

W ten sposób prześledziliśmy historię naturalną okolic Kazimierza Dolnego, zapisaną w skałach od morza kredowego sprzed ponad 65 milionów lat, przez okres wielkiego wymierania, a następnie, rozpoczęty w trzeciorzędzie i trwający do dzisiaj etap kształtowania krajobrazu przez rzeźbiące siły wody i wiatru oraz w plejstocenie - epoce lodowej także lądolodu.

Pewien popularny aktor w autobiografii napisał: „Mój dom pod Kazimierzem stoi w bardzo dziwnej wiosce Męćmierz... Nieopodal, nad Wisłą, znajduje się płaskowyż, który można by wziąć za lądowisko dla pojazdów kosmicznych. Nie przypuszczam, aby był to naturalnie ukształtowany teren...”. Chyba trochę żal, że ów płaskowyż, w świetle przedstawionych faktów, okazał się po prostu trzeciorzędową powierzchnią zrównania.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
Zobacz zdjęcia
ślimak Volutispia kasimiri

Uproszczony szkic Małopolskiego Przełomu Wisły. (wg. H. Murszczaka) linia kropkowaną oznaczono prawisłę a linią przerywaną jej pradolinę

Ząb mamuta we włostowickim kościele, fot. z przewodnika Al. Janowskiego

Kamieniołom komorowy w Bochotnicy.fot. A. Pawłowski

Głębocznica lessowa na Kwaskowej Górze w Kazimierzu Dolnym. Fotografia wykonana przez Stanisława Koziorowskiego przed 1918 r

Wezbrany Grodarz sfotografowany przez Stanisława Koziorowskiego w latach trzydziestych (1919?)




Copyright ©2003-2009 by pozycjonowanie, strony www, stron www, serwisy, portale, sklepy internetowe
polecamy: nałęczów | weekend | słowacja |
sopot festiwal, sylwester, ferie zimowe