kazimierz dolny
imieniny: Henryka i Mariusza
Piątek 19 stycznia 2018
Brulion on-line NR2
Wspomnień o Janie Gotardzie ciąg dalszy
Jak Kształtował się Kazimierski pejzaż
Kazimierz Marii Kuncewiczowej
Wszyscy tu byli znajomi
Na cmetarzu cmentarza w Kazimierzu Dolnym
Nieco informacji o żydach, bożnicach i cmentarzach żydowskich Kazimierza Dolnego (cz.1)
Synagoga w Kazimierzu n/Wisłą - losy religii i narodów
Przyjaciel o malarstwie Andrzeja Kołodziejka
Stanisław Jan Łazorek i jego Kazimierz
Nasz Dom
A przecież żal... - Tadeusz Augustynek
Lapidarium mojej pamięci - Julia Rusiecka
Prawie sto lat tułaczki
Psy w Kazimierzu były zawsze...


Kazimierz Dolny -> Brulion kazimierski on-line -> Brulion on-line NR2 -> Jak Kształtował się Kazimierski pejzaż

  Jak Kształtował się Kazimierski pejzaż

Uważano dawniej, że lodowiec oparł się o północną krawędź Wyżyny Lubelskiej i jedynie wąskim lobem - jęzorem sięgnął wzdłuż Małopolskiego Przełomu Wisły daleko na południe aż po Sandomierz (Kotlinę Sandomierską). Wyniki nowszych badań przemawiają za tym, że lądolód środkowopolski swoim maksymalnym zasięgiem objął znaczną część Wyżyny Lubelskiej17.

Niewątpliwie urozmaicone urzeźbienie terenu z krawędziami morfologicznymi i dolinami rzek wpłynęło na pochód lodowca, a następnie na sposób jego deglacjacji (proces zaniku lodowca), które odbywało się powierzchniowo (arealnie) z rozpadem na płaty martwego lodu (bryły oddzielo-ne od głównego lodowca)18.

Osady lodowcowe i wodno - lodowcowe w postaci glin morenowych, piasków ze żwirami i głazów skał północnych oraz iłów zastoiskowych tego zlodowacenia spotkać dziś możemy na Równinie Bełżyckiej i Radomskiej, a także w podłożu Kotliny Chodelskiej i pod lessami na Płaskowyżu Nałęczowskim.

Pagór zbudowany ze żwirów oraz głazów i głazików w formie tzw. otoczaków skał miejscowych wieku kredowego i krystalicznych pochodzenia skandynawskiego, osadzonych przez wody lodowcowe zobaczymy w wąwozie rozcinającym zachodnią krawędź Wyżyny Lubelskiej w pobliżu ulicy Kazimierskiej w Bochotnicy19.

Na Równinie Radomskiej utwory zlodowacenia środkowopolskiego zapełniły starą rynnę Wisły, czego konsekwencje będą istotne dla wydarzeń w kolejnym okresie.

W czasie okresów aktywizacji i kolejnych transgresji lądolodu, zatamowane jego czołem wody znajdowały ujście płynąc doliną Bystrej ku wschodowi. Osady rzeki lodowcowej20, która płynęła w kierunku przeciwnym niż dzisiejsza rzeka, odsłaniają się na lewym zboczu doliny Bystrej w Rąblowie (w pobliżu pomnika bitwy partyzanckiej).

W okolicach Góry Puławskiej zachowały się też pagórki morenowe zbudowane z piasków i żwirów wodnolodowcowych.

Po definitywnym opuszczeniu tego terenu przez lądolód, co miało miejsce z górą ćwierć miliona (około 260 tys.) lat temu, Wisła nie trafiła na dawną, głębokowciętą dolinę, przebiegającą kilka kilometrów na zachód od Janowca, Wojszyna i Nasiłowa, lecz utworzyła nową rynnę pod Kazimierzem i Bochotnicą. Dzisiejsza dolina jest więc młodą geologicznie formą. Jej przebieg prawdopodobnie predysponowany jest nieciągłością tektoniczną (uskokiem) przebiegającą w skałach podłoża kredowego. Nie jest wykluczone, że Wisła wykorzystała tutaj koryto rzeki odprowadzającej wody z topniejącego lodowca środkowo-polskiego na południe, to jest w kierunku przeciwnym niż prowadzi je dzisiejsza Wisła. Gdy jednak lodowiec wycofał się na północ podążyła za nim Wisła.

Po ocieplenia klimatu i ustąpieniu wiecznej zmarzliny chroniącej, bądź co bądź, podłoże przed rozcinaniem, doszło do intensywniejszej erozji wgłębnej w interglacjale eemskim, który rozpoczął się około 140 – 130 tys. lat temu. Ponownie zaczyna pogłębiać swoją dolinę Bystra i jej dopływy.

W przedziale czasowym 130/125 - 115/110 tys. lat temu wykształciła się gleba interglacjalna, rejestrowana
w profilach lessowych na terenie Płaskowyżu Nałęczo-wskiego21 (między innymi profil z Góry Trzech Krzyży w Kazimierzu i w Parchatce).

Po stosunkowo krótkim interglacjale eemskim 110 tys. lat temu rozpoczyna się kolejne, ostatnie zlodowacenie. Tym razem lądolód nie obejmie już swoim zasięgiem obszaru Kazimierskiego Parku Krajobrazowego, a tylko północną część Polski. Stąd nosi ono nazwę zlodowacenia północno-polskiego lub bałtyckiego (albo też Wisły).

Interesujący nas obszar znajduje się w strefie peryglacjalnej, rozciągającej się do 1000 km na południowym przedpolu lodowca. Warunki klimatyczne moglibyśmy porównać z takimi, jakie panują dzisiaj na północnych skrajach Eurazji (Skandynawii, Rosji) i Ameryki Północnej (Kanady). W południowej Polsce panował surowy klimat subarktyczny
z niskimi temperaturami powietrza, charakteryzujący się niskimi opadami i silnymi wiatrami, które teraz odegrają bodaj najważniejszą rolę rzeźbotwórczą. W tych warunkach dochodzi do intensywnego wietrzenia (rozpadu) skał podłoża w wyniku działania mrozu. Ślady tych procesów uczeni znaleźli między innymi na Skarpie Dobrskiej22. Na krawędzi Równiny Bełżyckiej w okolicach Dobrego tworzyły się tzw. spłaszczenia krioplanacyjne (efekt denudacji mrozowej) datowane na około 27 tys. lat.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
Zobacz zdjęcia
ślimak Volutispia kasimiri

Uproszczony szkic Małopolskiego Przełomu Wisły. (wg. H. Murszczaka) linia kropkowaną oznaczono prawisłę a linią przerywaną jej pradolinę

Ząb mamuta we włostowickim kościele, fot. z przewodnika Al. Janowskiego

Kamieniołom komorowy w Bochotnicy.fot. A. Pawłowski

Głębocznica lessowa na Kwaskowej Górze w Kazimierzu Dolnym. Fotografia wykonana przez Stanisława Koziorowskiego przed 1918 r

Wezbrany Grodarz sfotografowany przez Stanisława Koziorowskiego w latach trzydziestych (1919?)




Copyright ©2003-2009 by pozycjonowanie, strony www, stron www, serwisy, portale, sklepy internetowe
polecamy: nałęczów | weekend | słowacja |
sopot festiwal, sylwester, ferie zimowe